Jak się ubrać na narty – warstwy, mróz i rozgrzewka

Na stoku marzniesz na wyciągu, a pocisz się na zjeździe. Dlatego na narty nie ubierasz się „grubo”, tylko warstwowo. Ta strona przeprowadzi Cię od bielizny po gogle i krem z filtrem, a na koniec podpowie, jak rozpoznać odmrożenie i wychłodzenie i co wtedy zrobić.

Nie musisz kupować wszystkiego od razu – większość rzeczy masz w szafie albo pożyczysz od znajomych. Ważne, żeby nie było w tym bawełny przy skórze.

Spis treści

⇑W skrócie

  • Trzy warstwy: bielizna termoaktywna, ocieplenie (polar) i kurtka ze spodniami z membraną. Warstwy zdejmujesz i dokładasz zależnie od pogody.
  • Zero bawełny przy skórze: bawełna chłonie pot, schnie wolno i wychładza.
  • Jedna para skarpet narciarskich: dwie pary w bucie to ucisk, gorsze krążenie i zimne stopy.
  • Gogle i krem z filtrem: według WHO promieniowanie UV rośnie o ok. 10% na każde 1000 m wysokości, a śnieg odbija nawet do 80% UV.
  • Odmrożeń nie nacierasz śniegiem: ogrzewaj powoli, w letniej, nie gorącej wodzie.

⇑Trzy warstwy – od skóry na zewnątrz

⇑Warstwa 1: bielizna termoaktywna

Koszulka z długim rękawem i legginsy z syntetyku albo wełny merino. Mają odprowadzać pot od skóry, a nie grzać. Bawełniany T-shirt po pierwszym zjeździe jest mokry i tak zostaje do wieczora. Jeśli nie masz bielizny narciarskiej, sprawdzi się syntetyczna odzież do biegania.

⇑Warstwa 2: ocieplenie

Polar, cienka bluza z wełny albo lekka kurtka puchowa lub syntetyczna. Przy lekkim mrozie wystarczy cienki polar, przy dużym – grubszy albo dwie cienkie warstwy. Lepiej zabrać w plecaku jedną warstwę więcej, niż marznąć na wyciągu.

⇑Warstwa 3: kurtka i spodnie z membraną

Chronią przed wiatrem, śniegiem i wilgocią, a jednocześnie wypuszczają parę wodną. Na metkach zobaczysz dwie liczby:

  • Wodoodporność w mm słupa wody – jak wysoki słup wody wytrzyma materiał, zanim przemoknie. Sklep Sportano w swoim poradniku podaje minimum 10 000 mm dla kurtek narciarskich, a przy mokrym śniegu i deszczu – wyższe wartości, do 30 000 mm.
  • Oddychalność w g/m²/24h (oznaczenie MVTR) – ile gramów pary wodnej przejdzie przez metr kwadratowy materiału w ciągu doby. Im więcej, tym mniej się pocisz w środku. Czasem producent podaje zamiast tego wskaźnik RET – tu odwrotnie, im niższy, tym lepiej.

Producenci mierzą te parametry różnymi metodami, więc traktuj je orientacyjnie. Do tego zwróć uwagę na kaptur mieszczący się na kask, fartuch śnieżny w kurtce, wentylację pod pachami i stuptuty w nogawkach spodni.

⇑Dłonie, stopy, szyja i głowa

  • Rękawice czy łapawice? Rękawice pięciopalcowe dają lepszy chwyt kijków i zamków. Łapawice są cieplejsze, bo palce grzeją się nawzajem – dobre dla osób, którym zawsze marzną dłonie. Przy dużym mrozie pomagają cienkie rękawiczki pod spód.
  • Skarpety – jedna para wysokich skarpet narciarskich, sięgających ponad cholewkę buta, bez szwów na palcach. Nie wkładaj spodni ani legginsów do buta – w bucie ma być tylko skarpeta.
  • Komin lub kominiarka – chroni szyję i twarz przed wiatrem na wyciągu. Cienki komin wełniany lub syntetyczny zmieści się pod kask.
  • Czapka – na stoku zamiast niej kask. Pod kask możesz założyć cienką kominiarkę, ale nie grubą czapkę, bo kask przestaje dobrze leżeć.

⇑Gogle – kategorie filtrów

Gogle chronią oczy przed wiatrem, śniegiem i promieniowaniem UV, a dobrze dobrana szyba poprawia widoczność. Kategorie filtrów (wg poradnika Salomon):

  • S0 – przepuszcza ponad 80% światła; jazda po zmroku.
  • S1 – 43–80%; pochmurno, mgła, słabe światło.
  • S2 – 18–43%; uniwersalne, zmienne warunki.
  • S3 – 8–18%; słoneczne dni.
  • S4 – poniżej 8%; bardzo silne słońce, lodowiec, duża wysokość.

Na jeden wyjazd najbardziej uniwersalne są S2 albo gogle z wymienną szybą. Okulary przeciwsłoneczne zamiast gogli sprawdzą się tylko w ładny dzień i przy spokojnej jeździe. Przymierz gogle z kaskiem – nie może być szczeliny na czole.

⇑Słońce i UV w górach

Według WHO poziom promieniowania UV rośnie o ok. 10% z każdym 1000 m wysokości, a śnieg odbija nawet do 80% promieniowania. Świeży śnieg może niemal podwoić dawkę UV, jaką dostajesz. Dlatego w górach opalasz się (i parzysz) szybciej niż w mieście, nawet w pochmurny dzień.

  • Krem z wysokim filtrem UVA i UVB nakładaj rano i dokładaj w ciągu dnia – szczególnie na nos, uszy, policzki i pod brodą.
  • Pomadka z filtrem na usta.
  • Gogle lub okulary z pełnym filtrem UV także w pochmurne dni.

⇑Odmrożenia i wychłodzenie – objawy i pierwsza pomoc

⇑Odmrożenia

Najczęściej dotyczą nosa, uszu, policzków i palców. Pierwszy stopień to ból lub mrowienie, zaczerwienienie albo bladość i lekki obrzęk – te zmiany są odwracalne. Przy drugim stopniu pojawiają się pęcherze, przy trzecim i czwartym dochodzi do uszkodzenia i martwicy tkanek. Od drugiego stopnia potrzebny jest lekarz.

⇑Wychłodzenie (hipotermia)

To spadek temperatury głębokiej ciała poniżej 35°C. W łagodnej postaci (35–32°C) są dreszcze, drżenie mięśni, zimne dłonie i stopy, osłabienie i zawroty głowy. Gdy dreszcze ustają, a pojawia się senność i dezorientacja, to sygnał alarmowy – hipotermia się pogłębia.

⇑Co robić

  • Przenieś osobę w ciepłe (nie gorące) miejsce, zdejmij mokre ubrania, okryj kocem.
  • Podawaj ciepłe, osłodzone napoje – ale tylko osobie przytomnej.
  • Odmrożone dłonie lub stopy ogrzewaj stopniowo, np. w letniej wodzie, powoli podnosząc jej temperaturę do ok. 36°C, albo pod pachami.
  • Na odmrożenia załóż luźny, jałowy opatrunek. Przy odmrożonych palcach stóp zdejmuj buty ostrożnie.

⇑Czego nie robić

  • Nie nacieraj odmrożeń śniegiem, nie rozcieraj i nie masuj.
  • Nie ogrzewaj gorącą wodą i nie przekłuwaj pęcherzy.
  • Nie podawaj alkoholu – rozszerza naczynia i dodatkowo wychładza.

Gdy poszkodowany nie reaguje albo nie oddycha – dzwoń pod 112 i zacznij resuscytację. Więcej o numerach ratunkowych na stoku: Bezpieczeństwo na stoku.

⇑Rozgrzewka i picie

Pierwszy zjazd po godzinie w busie i na wyciągu to moment, w którym najłatwiej o naciągnięcie. Przed nim zrób kilka minut rozgrzewki w butach: krążenia ramion i bioder, przysiady, wymachy nóg, skręty tułowia. Pierwszy zjazd jedź spokojnie, łatwą trasą.

Na mrozie mniej czujesz pragnienie, a tracisz wodę z oddechem i potem. Pij regularnie w ciągu dnia – wodę lub ciepłą herbatę z termosu. Alkohol w przerwie na stoku nie rozgrzewa, tylko pogarsza reakcje i sprzyja wychłodzeniu.

Zobacz też

Źródła

Stan na 22.10.2026.

Polityka Prywatności