Kolor trasy na mapie to pierwsza rzecz, na którą patrzysz przed zjazdem. Nie wszędzie znaczy on to samo. Czerwona w Polsce, w Austrii i w Szwajcarii to trzy różne nachylenia, a żółta albo pomarańczowa linia w Alpach w ogóle nie jest przygotowaną trasą. Na tej stronie sprawdzisz, co oznaczają kolory, tyczki i znaki w Polsce i w najpopularniejszych krajach alpejskich oraz jak czytać ostrzeżenia lawinowe.
Polskie zasady bierzemy z rozporządzeń do ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach, a zagraniczne z wytycznych tamtejszych instytucji. Stan na 22 października 2026 r.
Spis treściUstawa każe zarządzającemu oznaczyć stopień trudności każdej trasy zjazdowej, biegowej i nartostrady (art. 34). Szczegóły określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 29 grudnia 2011 r. w sprawie stopni trudności narciarskich tras zjazdowych, biegowych i nartostrad oraz sposobu ich oznaczania (Dz.U. 2011 nr 295 poz. 1752).
| Kolor | Stopień | Średnie nachylenie | Maksymalne nachylenie |
|---|---|---|---|
| niebieski | A – łatwa | do 21% (12°) | do 30% (17°) |
| czerwony | B – trudna | do 29% (16°) | do 40% (22°) |
| czarny | C – bardzo trudna | powyżej 29% (16°) | powyżej 40% (22°) |
Przy kwalifikacji liczy się nie tylko nachylenie. Rozporządzenie każe brać pod uwagę także ukształtowanie terenu, zalesienie i zabudowę przy trasie. Dlatego wąska czerwona w lesie może być trudniejsza niż szeroka czerwona na otwartym stoku. Te same kolory dotyczą tras biegowych, ale tam liczą się długość i przewyższenia.
Jeśli dopiero zaczynasz, w Polsce zjeżdżaj po niebieskich. W wielu ośrodkach są też ośle łączki przy wyciągach taśmowych. Jak zacząć, piszemy na stronie Pierwszy raz na nartach.
Według wytycznych Tyrolu i normy ÖNORM S 4611 niebieska trasa może mieć do 25% nachylenia wzdłuż i w poprzek, czerwona do 40%, a czarna więcej. Wyjątkiem są krótkie odcinki w otwartym terenie. Pierwszy zakres jest więc niższy niż w Polsce. Trasę oznacza się zwykle okrągłymi tablicami w kolorze trudności, ustawionymi na środku trasy albo na tyczkach przy jej brzegach.
Wytyczne szwajcarskiej komisji SKUS (wydanie 2025) liczą nachylenie w stopniach: niebieska do 15°, czerwona do 25°, czarna powyżej. Wyjątkiem są krótkie odcinki w otwartym terenie. Prawy i lewy brzeg trasy muszą być oznaczone tak, żeby dało się je odróżnić.
We Francji są cztery kolory: zielona (łatwa), niebieska (średnia), czerwona (trudna) i czarna (bardzo trudna). Tyczki na brzegach mają kolor trasy. Te po prawej stronie, patrząc w dół, mają pomarańczowy szczyt, więc we mgle wiesz, z której strony jesteś. Na tyczkach z jednej strony trasy jest numer, który maleje w dół, aż do 1 na dole. Dzięki niemu ratownicy dokładnie wiedzą, gdzie jesteś.
To najczęstsza pułapka na pierwszym wyjeździe w Alpy. W Austrii skiroute to trasa oznakowana, która jest zabezpieczona przed lawinami, ale nie jest przygotowana ratrakiem i nie musi być kontrolowana. Nie ma stopnia trudności. W Szwajcarii jest to „Abfahrt” (itinerar), oznakowany na żółto, bez stopnia trudności i przeznaczony tylko dla dobrze jeżdżących. Wieczorem ratownicy nie sprawdzają, czy ktoś tam został. Na takiej trasie trafisz na muldy, głęboki śnieg albo lód. Jeśli nie radzisz sobie pewnie na czarnych, odpuść.
Poza trasami i skiroutes zaczyna się wolny teren (freeride). Nie jest ani oznakowany, ani zabezpieczony, a wjeżdżasz tam na własne ryzyko. O sprzęcie lawinowym piszemy na stronie Bezpieczeństwo na stoku.
Wzory znaków określa rozporządzenie MSW z 29 grudnia 2011 r. (Dz.U. 2011 nr 295 poz. 1751). Są cztery grupy:
Znaki zakazu i nakazu nie są tylko radą. Art. 31 ustawy wymaga, żebyś się do nich stosował, a zasada FIS nr 8 mówi to samo.
W polskim wykazie znaków nie ma osobnego znaku „trasa zamknięta”. Zarządzający musi jednak informować o zamkniętych trasach przy kasach i na mapie (art. 28 ust. 2) i musi zamknąć trasę, gdy grozi lawina albo pracuje ratrak. W praktyce zobaczysz siatkę, taśmę albo tablicę „zamknięta” na wjeździe. We Francji przy wjeździe stoi zapora i baner „fermée”. W Szwajcarii zamknięcie oznacza znak zakazu jazdy, a na tablicach orientacyjnych zamknięta trasa jest zaznaczona na czerwono.
Zamkniętą trasą nie jedzie się „tylko raz”. Trasę zamyka się z jakiegoś powodu: ratrak na wyciągarce, lina wisząca w poprzek, zagrożenie lawinowe. W Szwajcarii jazda zamkniętymi trasami jest wprost zakazana w wytycznych SKUS.
W Alpach, Tatrach i Karkonoszach ostrzeżenia lawinowe podaje się według europejskiej skali EAWS. W Polsce stopnie mają nazwy: 1 niski, 2 umiarkowany, 3 znaczny, 4 wysoki, 5 bardzo wysoki.
| Stopień | Co to znaczy (według EAWS) |
|---|---|
| 1 – niski | Pokrywa śnieżna jest na ogół stabilna. Lawinę można wywołać głównie dużym obciążeniem na pojedynczych, bardzo stromych stokach. |
| 2 – umiarkowany | Na niektórych formach terenu warunki są gorsze. Lawinę można wywołać głównie dużym obciążeniem na stromych stokach. |
| 3 – znaczny | Warunki są niebezpieczne. Lawinę można wywołać nawet małym obciążeniem, np. jednym narciarzem, zwłaszcza na stromych stokach wskazanych w komunikacie. |
| 4 – wysoki | Warunki są bardzo niebezpieczne. Lawiny są prawdopodobne na wielu stromych stokach, nawet przy małym obciążeniu. |
| 5 – bardzo wysoki | Sytuacja jest nadzwyczajna. Spodziewane są liczne, bardzo duże lawiny samoistne, także w umiarkowanie stromym terenie. |
W Szwajcarii od stopnia 3 przy wyjściu w wolny teren musi wisieć tablica „zagrożenie lawinowe poza trasami”, a często także migające światło ostrzegawcze. W Polsce wejście na teren zagrożony lawinami i bezpośrednie zagrożenie oznaczają znaki C-10 i C-11. Komunikat lawinowy na dany dzień znajdziesz przy kasach, na stronie ośrodka i u służby lawinowej regionu (w Tatrach podaje go TOPR).
Trasy mają numery i często nazwy. Znajdziesz je na tablicy przy górnej stacji wyciągu, na planie ośrodka i na tyczkach. Zapamiętaj numer trasy, na której jesteś. Przy wypadku podasz go ratownikom zamiast „gdzieś przy czerwonej”. W Szwajcarii przed skiroute podaje się jej długość, przewyższenie i największą stromiznę, więc zanim wjedziesz, wiesz, na co się piszesz. Plan tras zrób zdjęciem telefonu albo weź papierowy z kasy. Na mrozie bateria szybko siada, a w górach bywa słaby zasięg.
Stan na 22.10.2026.
poleca:
