W 2025 roku co najmniej jedną książkę przeczytało 41% Polek i Polaków powyżej 15. roku życia – wynika z najnowszego badania Biblioteki Narodowej. Najchętniej czytają osoby uczące się i studiujące, a wśród nastolatków odsetek czytających przekracza połowę. Raport pokazuje też, skąd czytelnicy biorą książki, po jakie gatunki sięgają i jaką rolę zaczynają odgrywać biblioteki publiczne – a na końcu możesz sprawdzić, jakim typem czytelnika jesteś ty.
Biblioteka Narodowa co roku sprawdza, ilu mieszkańców Polski w wieku co najmniej 15 lat sięgnęło po książkę w ciągu dwunastu miesięcy przed badaniem. W edycji za 2025 rok lekturę przynajmniej jednej książki zadeklarowało 41% ankietowanych. Badanie przeprowadzono na ogólnopolskiej, reprezentatywnej próbie 2005 osób, metodą wywiadów osobistych wspomaganych komputerowo. Za założenia i analizę odpowiada Pracownia Badań Czytelnictwa BN, a pełny raport i omówienie są dostępne na stronie Biblioteki Narodowej.
Warto pamiętać, co właściwie mierzy ten wskaźnik. Wystarczy jedna książka w roku – w dowolnej formie i dowolnego gatunku – żeby trafić do grupy czytających. To próg niski, dlatego raport osobno pokazuje, ile osób czyta regularnie.
Siedem lub więcej książek w roku przeczytało 7% badanych. Autorzy raportu nazywają tę grupę czytającymi względnie systematycznie i zaznaczają, że jej udział utrzymał się na takim samym poziomie jak rok wcześniej. Oznacza to, że spośród osób deklarujących kontakt z książką większość czyta okazjonalnie – kilka tytułów rocznie lub mniej.
Różnice między grupami są wyraźne. Kobiety sięgają po książki częściej niż mężczyźni: czyta 47% kobiet i 34% mężczyzn. Wśród najmłodszych badanych, w wieku 15–18 lat, odsetek czytających wynosi 56%. Najwyższy wynik mają jednak osoby uczące się lub studiujące – 64% z nich przeczytało co najmniej jedną książkę. Wśród absolwentów i absolwentek wyższych uczelni czyta 54%. Częściej czytają też mieszkańcy największych miast, liczących co najmniej 500 tysięcy mieszkańców.
Źródło danych do wykresu: Biblioteka Narodowa, Stan czytelnictwa w Polsce w 2025 r.
Dla studentów ten wynik jest dość intuicyjny. Nauka wymusza kontakt z tekstem, a środowisko akademickie – biblioteki uczelniane, polecenia znajomych, zajęcia – ułatwia sięganie po kolejne tytuły. Sam odsetek nie mówi jednak, ile z tych książek to lektury obowiązkowe, a ile wybór dla przyjemności – wskaźnik obejmuje po prostu każdą przeczytaną książkę.
Pytanie o źródła lektur zadawano wyłącznie osobom, które wcześniej zadeklarowały czytanie. Najczęściej książki po prostu kupowano – przez internet albo w księgarniach stacjonarnych. Wskazania rozkładały się tak:
Autorzy zwracają uwagę, że wzrosło znaczenie bibliotek publicznych, i to nie tylko jako wypożyczalni. Badani chętniej odwiedzali je także w innych celach. Po domowy księgozbiór sięga z kolei co dziesiąty czytelnik – mniej niż kilka lat temu.
W zestawieniu typów czytanych książek na czele są kryminały, powieści sensacyjne i thrillery – popularne zarówno wśród kobiet (30%), jak i mężczyzn (27%). Literatura obyczajowa i romanse to domena czytelniczek: wskazało je 30% kobiet i 4% mężczyzn. Fantastykę, fantasy, horror i science fiction dla dorosłych częściej wybierali mężczyźni (22%) niż kobiety (14%). Poradniki i praktyczna literatura popularnonaukowa zebrały 10% wskazań.
Według raportu książki drukowane nadal cieszą się większym zainteresowaniem niż wydania cyfrowe. E-booki i audiobooki pojawiają się w badaniu między innymi jako lektury dostępne dzięki kodom otrzymywanym w bibliotekach. Autorzy zauważają też, że czytelnicy fantastyki częściej niż odbiorcy innych gatunków czytają ją w wersji cyfrowej. Raport nie podaje jednak osobnego odsetka czytelników e-booków czy słuchaczy audiobooków.
W 2025 roku co najmniej jedną książkę przeczytało 41% osób powyżej 15. roku życia, a siedem lub więcej – 7%. Najwięcej czytelników jest wśród uczących się i studiujących (64%) oraz wśród nastolatków w wieku 15–18 lat (56%). Kobiety czytają częściej niż mężczyźni. Książki najczęściej się kupuje, ale rośnie rola bibliotek publicznych. Wśród gatunków prowadzą kryminały i thrillery, a druk nadal przeważa nad formatami cyfrowymi.
Źródło: Biblioteka Narodowa, Stan czytelnictwa w Polsce w 2025 r.; opracowanie własne.
5 pytań · minuta
poleca:
