Do dwóch razy sztuka

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest chorobą autoagresywną,
czyli taką, w której komórki układu odpornościowego zaczynają
atakować i niszczyć własne tkanki organizmu - w tym przypadku
tkankę łączną stawów.

Nadmiernie aktywne komórki układu odpornościowego zaczynają
niszczyć tzw. błonę maziową, czyli tkankę łączną wyściełającą
stawy. W rezultacie w stawach zaczyna się stan zapalny, który jest
bezpośrednią przyczyną takich objawów, jak ból, sztywnienie
stawów, ograniczenia ruchu, a dalszej perspektywie nawet kalectwo.

Podstawowym lekiem stosowanym w terapii reumatoidalnego zapalenia
stawów jest metotrekstat. Metotrekstat jest lekiem
immunosupresyjnym, czyli hamującym aktywność komórek układu
odpornościowego. Hamuje on zatem stan zapalny stawów zapobiegając
dalszemu ich niszczeniu.

Metotrekstat nie zawsze jest jednak skuteczny, i wtedy trzeba
szukać innych leków modyfikujących przebieg choroby (ang. disease-
modifying anti-rheumatic drugs, w skrócie DMARD). Metotrekstat
jest też bardzo toksyczny, i często nawet w przypadku skuteczności
leczenia, musi on być odstawiony z powodu nietolerowalnych efektów
ubocznych, takich zapalenia błon śluzowych, biegunki, nudności,
nadżerki, uszkodzenia nerek czy wątroby.

Grupa naukowców z Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu pod
kierunkiem Teresy Kapral wykazała, że metotrekstat może być
skuteczny po podaniu po raz drugi, jeżeli w pierwszej próbie był
odstawiony z powodu braku skuteczności lub działań ubocznych.

Badania prowadzone były na pacjentach z reumatoidalnym zapaleniem
stawów, którzy przeszli co najmniej dwie próby leczenia lekami
przeciwreumatycznymi. 79 spośród badanych pacjentów było leczonych
metotrekstatem po raz drugi, a terapia trwała co najmniej rok.

Okazało się, że u ponad połowy pacjentów (53,2 proc.) druga próba
leczenia metotrekstatem była skuteczna. Terapia ta była skuteczna
u ponad 45 proc. Pacjentów, którzy przerwali pierwsze leczenie
metotreksatem z powodu nieskuteczności oraz u ponad dwóch trzecich
pacjentów, którzy odstawili metotrekstat za pierwszym razem z
powodu działań niepożądanych.

Co więcej, druga próba leczenia metotreksatem była dwa razy
bardziej skuteczna, gdy w pierwszej próbie stosowano niskie dawki
leku (do 10 mg tygodniowo).

Dla innych leków modyfikujących przebieg choroby nie
zaobserwowano różnic w skuteczności drugiej próby leczenia. (PAP)