Administracja i finansowanie edukacji w Europie

Państwo

Szwecja

Szwedzka flaga jest niebieskim prostokątem z żółtym krzyżem
Państwo: Szwecja
Ludność 2012 (mln): 9,5
Język urzędowy: szwedzki
Domena internetowa: .se
Kod telefoniczny: +46
Kod kraju: SE
Przewidywany czas kształcenia, 2009: 19,6
uczniowie, pl. publiczne, ISCED 1-3, 2011 (%): 89,4
uczniowie, pl. prywatne, ISCED 1-3, 2011 (%): 10,6
odsetek uczniów i studentów ISCED 0-6 w całej populacji, 2000 (%): 27,4
odsetek uczniów i studentów ISCED 0-6 w całej populacji, 2009 (%): 26,1
absolwenci szkół średnich ISCED 3 w wieku 20-24, 2010 (% populacji): 85,9

W Szwecji w zasadzie wszyscy uczniowie uczęszczają do szkół finansowanych z funduszy publicznych. Coraz większy odsetek uczniów uczęszcza do subsydiowanych placówek prywatnych, tzw. szkół niezależnych (10% uczniów w szkołach prowadzących kształcenie obowiązkowe i 20% w szkołach średnich II stopnia). Niezależne szkoły prowadzące kształcenie obowiązkowe i szkoły średnie II stopnia są otwarte dla wszystkich, realizują te same programy nauczania i otrzymują dotacje od gmin zgodnie z takimi samymi kryteriami jak szkoły prowadzone przez same gminy. W szkolnictwie wyższym funkcjonuje kilka uczelni prywatnych, z których część otrzymuje dotacje państwowe na pokrycie kosztów bieżących.

Edukacja na wszystkich poziomach kształcenia jest bezpłatna. Wsparcie finansowe w trakcie nauki szkolnej i studiów jest w głównej mierze przeznaczone na pokrycie kosztów utrzymania uczniów i studentów. Szwedzki system wsparcia finansowego w trakcie nauki w równym stopniu dotyczy niemal wszystkich obywateli, a dofinansowanie trafia bezpośrednio do uczniów i studentów niezależnie od sytuacji materialnej ich rodziców czy opiekunów. Każdy student, niezależnie od etapu edukacyjnego, po osiągnięciu pełnoletniości, może samodzielnie złożyć wniosek o wsparcie finansowe, składające się z kredytu oraz bezzwrotnego stypendium i udzielane studentom zarówno studiów stacjonarnych jak i niestacjonarnych. Wsparcie finansowe udzielane uczniom szkół średnich II stopnia ma na celu zachęcenie do podejmowania kształcenia na tym etapie i częściowo pokrywa koszty ich nauki. Stanowi ono uzupełnienie innych typów stypendiów socjalnych przyznawanych rodzinom z dziećmi. Istnieją również inne rodzaje wsparcia skierowane do konkretnych grup, np. stypendia socjalne dla uczniów niepełnosprawnych.

Edukacją w Szwecji kieruje się zgodnie z podejściem zorientowanym na efekty uczenia się. Rząd odpowiada całościowo za edukację i określa ramy kształcenia na wszystkich poziomach, ale za organizację i funkcjonowanie szkół prowadzących kształcenie na poziomie podstawowym i średnim oraz kształcenie dorosłych odpowiadają gminy. Studia wyższe są organizowane i prowadzone przez uniwersytety i kolegia uniwersyteckie. Określane na szczeblu krajowym ramy funkcjonowania systemu edukacji obejmują ustawy i zarządzenia, a w oświacie również programy nauczania, cele kształcenia i plany zajęć. Dla uczelni nie opracowuje się ogólnokrajowych programów nauczania, ale w załączniku do odpowiedniego zarządzenia określono tytuły zawodowe uzyskiwane po ukończeniu studiów i związane z nimi wymagania.

Część zadań, w szczególności dotyczących monitorowania i oceny systemu, przekazano odpowiednim organom władzy:

Państwowa Agencja ds. Oświaty (Skolverket) zajmuje się monitorowaniem i oceną

przedszkoli, szkół i placówek kształcenia dorosłych

  • Inspektorat ds. Szkół (Skolinspektionen) sprawuje kontrolę i nadzór nad przedszkolami, szkołami i placówkami kształcenia dorosłych. W przypadku podstawowych i średnich subsydiowanych szkół niezależnych, Inspektorat odpowiada za przyznawane licencji na ich prowadzenie. Po jej przyznaniu, Inspektorat przeprowadza w nowootwartej szkole wizytację, która od tej pory jest systematycznie kontynuowana, analogicznie do wizytacji w szkołach prowadzonych przez gminy. W wyniku inspekcji podjęta może zostać decyzja o wycofaniu licencji na prowadzenie placówki lub jej prawa do dofinansowania. Ocena jakości koncentruje się na konkretnych zagadnieniach - nauczaniu poszczególnych przedmiotów (np. matematyki) czy bardziej przekrojowych problemach (np. pomoc specjalna dla uczniów). Uczniowie, rodzice lub inne osoby mają możliwość złożenia w Inspektoracie skargi na daną placówkę edukacyjną. Inspektorat może wszcząć dochodzenie w sprawie placówki np. śledząc doniesienia mediów, a po jego przeprowadzeniu, upublicznić krytykę władz lub instytucji odpowiedzialnych za daną szkołę.

  • Rzecznik Dzieci i Młodzieży Szkolnej (Barn- och elevombudsmannen - BEO) prowadzi działalność zarówno w ramach Inspektoratu, jak i samodzielnie. Podstawową funkcją pełnioną przez BEO jest przeciwdziałanie przestępstwom wobec dzieci i młodzieży poprzez rozpatrywanie skarg złożonych do Rzecznika.

  • Państwowa Agencja ds. Kształcenia Specjalnego i Szkół Specjalnych (Specialpedagogiska skolmyndigheten) odpowiada za koordynację pomocy państwa dla sektora kształcenia specjalnego poprzez wspieranie władz szkolnych oraz promuje dostęp do materiałów dydaktycznych, jak również prowadzi szkoły specjalne (patrz: część 7) i rozdziela finanse rządowe pomiędzy uczniów i placówki edukacyjne.

  • Rada Apelacyjna ds. Kształcenia (Overklagandenamnden - OKN) jest niezależną jednostką władzy krajowej powiązaną z Inspektoratem, uprawnioną do powtórnej oceny decyzji podjętych przez władze poszczególnych placówek edukacyjnych, np. dotyczących przyjęć do szkół.

  • Państwowa Agencja ds. Szkolnictwa Wyższego (Hogskoleverket) odpowiada za monitorowanie, ocenę, sprawowanie kontroli i nadzoru w szkolnictwie wyższym oraz m.in. udzielanie informacji studentom, a także współpracę międzynarodową w dziedzinie szkolnictwa wyższego.



źródło: Eures, Eures Polska, Eurostat, Eurydice, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Przegląd uczelni w Polsce
przeglad_uczelni_boks_220.gif
WSEiTszczecin_220.jpg
Polskie uczelnie w obrazach
miniatura
miniatura Studenci UNS na strzelnicy
miniatura WSPiA

Nauka języka za granicą
JPEdukacja_220.gif
 
Polityka Prywatności