Jaskra - podstępna choroba oczu
Jaskra to przewlekłe schorzenie nerwu wzrokowego - nie leczone, doprowadza do jego zaniku i utraty wzroku. Najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowo podwyższone ciśnienie wewnątrz gałki ocznej, ale zdarza się także jaskra z powodu niedokrwienia nerwu wzrokowego. Wraz z postępem choroby ulegają zniszczeniu poszczególne włókna nerwowe i w polu widzenia powstają ubytki.
Chory początkowo nie zauważa, że jego pole widzenia się zawęziło -
dopóki ubytki nie staną się bardzo wyraźne, co oznacza zniszczenie
niemal całego nerwu - mówi prof. Krystyna Czechowicz-Niżankowska. W ciągu 15-20 lat przy braku leczenia dochodzi do
całkowitej ślepoty.
Na świecie choruje na jaskrę kilkadziesiąt milionów ludzi, z
czego 7 milionów bezpowrotnie straciło wzrok. W Polsce chorych
jest około 800 tysięcy. Wielu nie zdaje sobie sprawy z choroby,
ponieważ najczęściej występująca jaskra z tak zwanym otwartym
kątem przesączania może przez wiele lat przebiegać bezobjawowo -
oczy nie bolą, a ostrość widzenia jest zachowana.
Natomiast jaskra
z zamkniętym kątem przesączania rozwija się szybko i daje wyraźne
objawy - ból, przekrwienie oka i zaburzenia widzenia.
Ryzyko zachorowania rośnie z wiekiem - po 50-tce jest 5 do 10
razy wyższe niż wcześniej. Jednak jaskra może wystąpić nawet u
niemowląt, a w wieku 30-35 lat choruje już około 3,5 procenta
populacji. Dlatego potrzebne byłyby powszechne badania przesiewowe
młodzieży, na przykład pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego -
przekonujeł prof. Janusz Czajkowski.
Jaskrze sprzyjają wszelkie choroby naczyń krwionośnych - głównie
miażdżyca i podwyższony poziom cholesterolu we krwi. Częściej
występuje przy niskim ciśnieniu krwi, długotrwałym stresie i u
osób krótkowzrocznych.
Skłonność do jaskry jest też dziedziczona.
Objawy ostrzegawcze to między innymi bóle głowy i stale zimne
dłonie i stopy (co świadczy o zaburzeniach krążenia). Bóle głowy,
zamglenie wzroku czy nawracające zapalenie spojówek mogą
wskazywać, że coś jest nie w porządku.
W wielu przypadkach jaskrę można wykryć, sprawdzając ciśnienie
wewnątrzgałkowe. Ale samo badanie ciśnienia w oku nie wystarczy -
istnieje postać jaskry przebiegająca bez podwyższonego ciśnienia
wewnątrzgałkowego. Znacznie pewniejsze jest badanie dna oka -
dzięki niemu można wykryć ewentualne uszkodzenia i kontrolować
skuteczność leczenia. Badanie pola widzenia (perymetria) pozwala
dokładnie ocenić zakres uszkodzeń, ale do wykrywania wczesnych
stadiów jaskry niezbyt się nadaje.
Nowe techniki - jak skaningowa
tomografia laserowa (HRTII) ocena warstwy włókien nerwowych (GDX
VCC) czy koherentna tomografia laserowa (OCT) pozwalają na bardzo
precyzyjną ocenę oka - mówiła prof. Maria Niżankowska.
Systematyczne badania wzroku przed 35 rokiem życia powinniśmy
mieć wykonywane co 2 lata, a później - co roku. Niestety,
polityka Ministerstwa Zdrowia sprawia, że okuliści maja
ograniczone możliwości przyjmowania pacjentów w ramach kontraktu,
a co za tym idzie oczekiwanie na wizytę ciągnie się miesiącami -
mówi prof. Janusz Czajkowski. Prawdziwego badania nie zastąpi
wykonane przy okazji dobierania okularów "komputerowe badanie
wzroku", które ocenia tylko wady refrakcji.
Potrzebne jest
kompletne badanie okulistyczne z oceną ciśnienia i dna oka. Jednak
niektórzy współpracujący z optykami okuliści rzeczywiście badają
dno oka i mierzą ciśnienie wewnątrzgałkowe.
Im wcześniej uda się rozpoznać jaskrę, tym lepiej dla pacjenta -
w większości przypadków wystarczy podawać specjalne leki w formie
kropli do oczu, by uratować zagrożony wzrok. U 70 procent młodych
osób skuteczna jest specjalna operacja (selektywna
trabekuloplastyka laserowa, SLT) - jest to forma leczenia jaskry
bez stosowania kropli, a w razie potrzeby można ją wielokrotnie
powtarzać.
ostatnia aktualizacja: 2008-06-26
Opieka zdrowotna