Co to jest akromegalia?

Philippe Chanson and Sylvie Salenave-fot.Philippe Chanson and Sylvie Salenave-Wikimedia Commons
Philippe Chanson and Sylvie Salenave-fot.Philippe Chanson and Sylvie Salenave-Wikimedia Commons

Endokrynolodzy uważają, że choroba zwana akromegalią jest w stanie skrócić życie o 10-12 lat. Jej objawy to powiększenie nosa, warg, żuchwy, a także uszu, dłoni czy stóp. W Polsce jest ona rozpoznawana po upływie 5-10 lat od wystąpienia objawów. Dlatego ani pacjenci, ani lekarze nie powinni lekceważyć tych zmian, które często przypisuje się procesowi starzenia. Wczesne wykrycie choroby daje szansę na skuteczne leczenie i powstrzymanie groźnych zmian w organizmie.

Akromegalia jest chorobą rzadką. „Rocznie rozpoznaje się trzy-cztery nowe przypadki choroby na 1 mln ludności. W naszym kraju należy się zatem spodziewać co roku 120-150 nowych rozpoznań” - mówi endokrynolog prof. Marek Bolanowski kierownik Katedry i Kliniki Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Choroba występuje w każdym wieku, ale najczęściej u osób w wieku 40-50 lat. z podobną częstością u obu płci.

„Naszą polską specyfiką jest to, że my częściej widujemy kobiety, ponieważ panie bardziej o siebie dbają i szybciej zauważają, że coś w ich wyglądzie się niepokojąco zmienia” - podkreśla prof. Marek Ruchała, kierownik Katedry i Kliniki Endokrynologii, Przemiany Materii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Według ekspertów w większości przypadków akromegalia jest spowodowana rozwojem łagodnego guza (tzw. gruczolaka) przysadki, który wydziela w nadmiarze hormon wzrostu. „Dokładne przyczyny tego nie są znane, niewiele wiadomo również na temat czynników środowiskowych i genetycznych predysponujących do choroby” - zaznacza prof. Bolanowski.

Wśród innych jej przyczyn wymienia się też guzy neuroendokrynne. U kilku procent chorych akromegalia może występować rodzinnie - dotyczy to osób z zespołem wielogruczołowym MEN-1.

Prof. Ruchała objaśnia, że u chorych na akromegalię hormon wzrostu jest produkowany w nadmiarze najczęściej w wieku, w którym wzrost został zakończony (zarośnięte zostały chrząstki nasadowe kości długich). Dlatego dochodzi do deformacji i nieprawidłowego rozrastania się innych kości, a także tkanek miękkich. W rezultacie powiększeniu ulegają elementy twarzy, jak nos, usta język, rozrasta się żuchwa i dochodzi do przerzedzenia zębów, powiększają się ręce, stopy, uszy.

„Dlatego nie należy lekceważyć konieczności zwiększenie rozmiaru obuwia i rękawiczek, trudności z założeniem obrączki czy pierścionka, ale przede wszystkim zmiany wyglądu twarzy, które można zweryfikować porównaniem ze zdjęciami sprzed lat” - tłumaczy prof. Bolanowski.

Chorobie mogą też towarzyszyć zmiana głosu, chrypka, bóle głowy, nadmierna potliwość, bóle w nadgarstku promieniujące do palców i utrudniające wykonywanie precyzyjnych ruchów.

Niestety, zmiany rysów twarzy przypisywane są często procesowi starzenia się, a potliwość u kobiet jest często wiązana z klimakterium, zwłaszcza że dochodzą do tego nieraz zaburzenia miesiączkowania.

„W konsekwencji akromegalia jest rozpoznawana późno, często po 10 latach od wystąpienia pierwszych objawów. W tym czasie guz się rozrasta, a insulinopodobny czynnik wzrostu wyrządza wiele nieodwracalnych zmian narządowych” - przestrzega prof. Ruchała.

U osób, które cierpią na to schorzenie, może dojść do przerostu serca i niewydolności krążenia, które w 60 proc. są przyczyną przedwczesnej śmierci chorych. Może też rozwinąć się nadciśnienie, bezdech senny, powiększenie i nadczynność tarczycy - wymienia prof. Bolanowski. Chorzy ci są bardziej narażeni np. na nowotwór jelita grubego.

„Te powikłania są leczone przez wiele lat u lekarzy innych specjalności - kardiologów, ortopedów, neurologów, co opóźnia rozpoznanie. Tymczasem, im dłuższy jest czas ekspozycji na nadmiar hormonu wzrostu, tym większe ryzyko, że pacjent umrze szybciej - choroba skraca życie o około 10-12 lat” - zaznacza prof. Ruchała.

Dlatego tak istotne jest, aby jak najszybciej diagnozować i leczyć tych pacjentów. „Wyleczenie akromegalii - niezależnie od metody – przywraca oczekiwaną populacyjną długość życia” - mówi prof. Bolanowski. Przyczynia się też do powstrzymania zmian w organizmie.

Prof. Ruchała przytacza przykład pacjentki, która trafiła do niego z podejrzeniem nadczynności tarczycy. Okazało się, że przyczyną jest akromegalia. „Po półtora roku leczenia pacjentka wygląda już zupełnie inaczej, bo choć zmiany kostne są nieodwracalne to zniknęły obrzęki, a ona znowu jest piękną kobietą” - mówi endokrynolog.

Leczenie jest uzależnione od rozmiarów guza przysadki i jego lokalizacji. Duże guzy trudniej jest operować, a powikłania choroby leczyć.

Prof. Bolanowski wyjaśnia, że zasadniczym i najbardziej skutecznym leczeniem akromegalii jest operacyjne usunięcia gruczolaka przysadki metodą mało inwazyjną, przez nos. „Niezwykle ważne jest, by zabieg przeprowadził doświadczony neurochirurg” - dodaje.

Stosuje się też leczenie farmakologiczne analogami somatostatyny, które blokują wydzielanie hormonu wzrostu. Podaje się je w celu zmniejszenia rozmiarów guza przed operacją, a także u pacjentów, u których gruczolaka nie daje się usunąć w całości - tłumaczy prof. Ruchała.

Chorzy na akromegalię doznają też często cierpień psychicznych, ponieważ nie akceptują swojego wyglądu, dlatego potrzebują też pomocy psychologicznej.

www.akromegalia.pl


opublikowano: 2014-06-17
ostatnia aktualizacja: 2014-06-18
« powrót


Polityka Prywatności