Zęby (bez) mądrości

Pamiątka po praprzodkach

Skoro są nam niepotrzebne, to po co wyrastają? W rzeczywistości matka natura wiedziała, co robi, wyposażając naszych praprzodków w trzecie trzonowce. Ich szczęki miały znacznie więcej pracy - nie znano narzędzi i ognia, więc rozdrabnianie pokarmu całkowicie zależało od zębów. Nic dziwnego, że ludzie pierwotni cieszyli się bardziej rozbudowanymi łukami zębowymi, w których bez problemu znajdowało się miejsce na "ósemki".

Kiedy homo sapiens nauczył się gotować, piec, kroić, zmianie uległa cała dieta i potrzeba posiadania dodatkowych trzonowców powoli zaniknęła. A zęby mądrości - nazwane tak, bo zaczynają się pojawiać zwykle ok. 18 roku życia, gdy człowiek (podobno) jest już mądry - stały się zbędne. Dziś nazywamy je narządem szczątkowym, podobnie jak np. kość ogonową.

Niemądre, leniwe, kłopotliwe

Teoretycznie ósemki, jako trzonowce powinny służyć rozdrabnianiu pokarmu. W praktyce rzadko są w stanie pełnić tę funkcję. Ponieważ nasze szczęki są mniejsze, gdy zaczynają wyrzynać się zęby mądrości, najczęściej brakuje dla nich miejsca. Rosną więc krzywo i zwykle nie biorą udziału w przeżuwaniu. Część z nich w ogóle nie pojawia się w jamie ustnej, pozostając ukryta w dziąśle. Wtedy też nie ma się z czego cieszyć, bo taki niewyrżnięty ząb sprzyja powstawaniu bolesnych torbieli i stanów zapalnych.

- Wyrzynaniu tzw. ósemek towarzyszy zwykle promieniujący ból, bo starają się one "wypchnąć" pozostałe zęby, by zrobić dla siebie miejsce. Pacjenci skarżą się też na zawroty głowy oraz problemy z przeżuwaniem - mówi dr Iwona Gnach-Olejniczak z kliniki UNDIENT UNION Dental Spa z Wrocławia. - Co gorsza, ząb mądrości rzadko wyrasta "raz a dobrze". Przeważnie staje się przyczyną powracających dolegliwości, w skrajnych przypadkach nawet do 40. roku życia.

Ponieważ ósemki są stłoczone z tyłu, bardzo trudno zadbać o ich właściwą higienę. Tam zatem zbierają sie resztki jedzenia, na których z kolei żerują bakterie. Stąd częsta próchnica w tej części uzębienia, przenosząca się najpierw na siódemki, a w konsekwencji też na pozostałe zęby. Ponadto krzywa ósemka może także ranić policzek lub doprowadzić do wady zgryzu.

Mądre usuwanie

Leczenie ubytków zębów mądrości bywa trudne, długotrwałe i kosztowne. Dlatego też w wielu krajach usuwa się je prewencyjnie w bardzo wczesnym wieku, gdy korzeń jest jeszcze słabo wykształcony. Im starszy pacjent, tym trudniejszy i bardziej zagrożony powikłaniami zabieg.

Jeżeli jednak cierpisz na nawracające stany zapalne dziąseł, torbiele, rozprzestrzeniającą się próchnicę czy bóle neurologiczne, usunięcie kłopotliwych ósemek staje się koniecznością. Podobnie dzieje się, gdy niewyrżnięty ząb spowoduje zapalenie kości.

Wskazaniami do zabiegu są także kwestie ortodontyczne czy protetyczne. - Przed ekstrakcją wykonujemy obowiązkowo zdjęcie RTG, które pokazuje faktyczne położenie zęba w dziąśle i pozwala precyzyjnie ustalić plan zabiegu - tłumaczy dr Gnach-Olejniczak i dodaje, że bezwzględnie ósemki usuwa się w znieczuleniu miejscowym.

Dentysta dokładnie oczyszcza zębodół, by zapobiec powikłaniom. W tym miejscu powstaje skrzep, którego absolutnie nie wolno samodzielnie usuwać! Stanowi bowiem naturalny opatrunek, chroniący przed zakażeniem.

Czasem konieczne bywa założenie szwów. Obrzęk utrzymuje się do kilku dni po zabiegu i wtedy dobrze jest mieć pod ręką przepisane przez stomatologa środki przeciwbólowe. Łagodząco działają też zimne okłady na policzek. Przez tydzień trzeba zrezygnować z alkoholu, tytoniu i bardzo gorących lub zimnych napojów oraz powstrzymać się od wysiłku fizycznego.

Brak zębów mądrości na pewno nie wpłynie na twój intelekt, tak jak ścięcie włosów na siłę Samsona. Za to wyraźnie poprawi samopoczucie.